Kazachstan łączy futurystyczną Astanę, bezkresne stepy, góry Tienszan, kolorowe pustkowia i jeziora o niemal nierealnych barwach. Ponieważ to dziewiąte pod względem powierzchni państwo świata, nie da się zobaczyć wszystkiego podczas jednego krótkiego wyjazdu. Najlepiej wybrać konkretny region: Astanę dla architektury i miejskiego komfortu albo Ałmaty jako bazę do wypraw w kaniony, góry i okolice jezior.
Astana – co zobaczyć w futurystycznej stolicy?
Astana powstała jako nowa stolica na stepie i właśnie ten kontekst najlepiej tłumaczy jej wygląd. Większość najbardziej rozpoznawalnych budynków znajduje się w nowej części miasta, na lewym brzegu rzeki Iszym. Monumentalne gmachy, szerokie osie widokowe i szklane fasady tworzą przestrzeń, która bardziej przypomina wielką wizję urbanistyczną niż historyczne miasto rozwijające się przez stulecia.
To architektura zaprojektowana jako symbol nowoczesności i ambicji państwa. Można ją podziwiać za rozmach, ale nie trzeba przyjmować wszystkich oficjalnych interpretacji bez dystansu. Obok efektownych budowli istnieją zwyczajne dzielnice, starsza zabudowa i codzienne życie mieszkańców. Najważniejsze punkty na miejskiej trasie to:
- Wieża Bäjterek – symbol Astany, nawiązujący do mitu o drzewie życia i ptaku Samruku. Z tarasu widokowego można spojrzeć na centralną część stolicy, a charakterystyczna złota kula sprawia, że obiekt jest łatwy do rozpoznania z daleka.
- Chan Szatyr – ogromne centrum handlowo-rozrywkowe w formie namiotu, zaprojektowane przez Normana Fostera. W środku znajdują się sklepy, restauracje i strefy rekreacyjne, a konstrukcja zapewnia schronienie przed bardzo mroźnymi zimami i wietrznym klimatem miasta.
- Pałac Pokoju i Zgody – szklana piramida zaprojektowana przez Normana Fostera i otwarta w 2006 roku. Organizowane są tu wydarzenia kulturalne, koncerty i spotkania poświęcone dialogowi między religiami.
- Muzeum Narodowe Republiki Kazachstanu – miejsce dla osób, które chcą poznać historię i kulturę kraju. Wśród eksponatów szczególnie interesujący jest Złoty Człowiek, czyli bogato zdobiona zbroja paradna odkryta w kurhanie Issyk.
- Nur Alem – sferyczny budynek pozostały po wystawie Expo 2017. Wewnątrz znajduje się muzeum poświęcone energii, technologii i przyszłości, z ekspozycjami dotyczącymi między innymi energii słonecznej, wiatrowej i kosmicznej.
- Meczet Hazrat Sułtana – jeden z najbardziej widocznych obiektów sakralnych stolicy, utrzymany w białej kolorystyce i ozdobiony kazachskimi motywami.
Warto przejść się także bulwarem Nurzhol, szczególnie po zmroku, gdy część budynków jest podświetlona. Dla urozmaicenia miejskiego zwiedzania można wybrać Muzeum Saken Seifullina, starszą część Astany z drewnianą zabudową albo kompleks etnograficzny Ethno-aul. Dobrym uzupełnieniem programu jest również Duman z oceanarium i atrakcjami interaktywnymi, zwłaszcza podczas podróży rodzinnej.
Ałmaty i okolice – gdzie szukać dzikiej przyrody?
Ałmaty oferują zupełnie inne doświadczenie niż stolica. To duże, żywe miasto położone u podnóża gór, z bazarami, parkami, restauracjami i dostępem do tras prowadzących w stronę Tienszanu. W samym mieście warto zobaczyć Zielony Bazar, park Panfiłowa z drewnianą katedrą Zenkowa, wzgórze Kok-Tobe oraz wąwóz Medeo. Największe atrakcje wymagają jednak wyjazdu poza zabudowę.
Kanion Szaryński i Dolina Zamków
Kanion Szaryński jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji południowo-wschodniego Kazachstanu. Jego formacje skalne przypominają warownie, wieże i mury, dlatego najbardziej malowniczy odcinek nosi nazwę Doliny Zamków. Rzeźbione przez wodę, wiatr i zmiany temperatur ściany tworzą krajobraz kojarzący się z amerykańskim Kolorado, choć skala i charakter obu miejsc są różne.
Wyprawa z Ałmaty zajmuje znaczną część dnia, a w niektórych wariantach obejmuje także nocleg poza miastem. Przydatne są osłona przed słońcem, zapas wody i buty z przyczepną podeszwą. Latem w skalistym terenie może być bardzo gorąco, natomiast po zmroku temperatura szybko spada.
Kaindy, Kolsai i góry Ałatau
Jezioro Kaindy słynie z pni drzew wystających ponad turkusową taflę. Zbiornik powstał po osunięciu ziemi wywołanym trzęsieniem ziemi w 1911 roku. Z kolei jeziora Kolsai tworzą ciąg górskich akwenów otoczonych lasami i zboczami Tienszanu. To miejsca dla osób, które chcą spacerować, fotografować krajobrazy i spędzić czas z dala od miejskiej infrastruktury.
Popularnym celem krótszej wycieczki jest także Wielkie Jezioro Ałmatyńskie, położone wysoko w górach. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualną dostępność trasy, ponieważ zasady wjazdu i warunki na drogach mogą się zmieniać. Wyprawy w wyższe partie gór, szczególnie poza łatwo dostępne punkty, lepiej planować z lokalnym przewodnikiem.
Ałtyn-Emel i kolorowe krajobrazy
Park Narodowy Ałtyn-Emel pokazuje jeszcze inne oblicze kraju. Znajdują się tu stepy, półpustynie, góry Aktau i słynąca z charakterystycznego dźwięku Śpiewająca Wydma. Odgłos wydawany przez przesuwający się piasek zależy od warunków, dlatego nie pojawia się przy każdej wizycie. Sama podróż po rozległym terenie wymaga samochodu terenowego lub zorganizowanego transportu.
W pobliżu można zobaczyć petroglify w Tamgały, a także obserwować rozległe przestrzenie z końmi i innymi zwierzętami. To nie jest park, który zwiedza się w pośpiechu między miejskimi atrakcjami. Odległości, stan dróg i ograniczona infrastruktura sprawiają, że potrzebne są zapas czasu, woda i dobre przygotowanie.
Astana czy Ałmaty – co wybrać?
Jeżeli masz ograniczony czas, wybierz region zgodny z charakterem podróży. Astana lepiej sprawdzi się podczas krótkiego pobytu nastawionego na architekturę, muzea i restauracje. Ałmaty będą lepszą bazą dla osób, które chcą połączyć miasto z trekkingiem, kanionami i górskimi jeziorami.
| Region | Charakter | Główne atrakcje | Dla kogo? |
|---|---|---|---|
| Astana | Nowoczesna stolica na stepie | Bäjterek, Chan Szatyr, Pałac Pokoju i Zgody, Nur Alem | Dla miłośników architektury, muzeów i miejskiego komfortu |
| Ałmaty i okolice | Miasto u podnóża gór i baza wypadowa | Kanion Szaryński, Kaindy, Kolsai, Wielkie Jezioro Ałmatyńskie | Dla osób nastawionych na przyrodę, fotografię i trekking |
| Ałtyn-Emel i dalsze okolice | Surowe stepy, pustynie i góry | Śpiewająca Wydma, Aktau, petroglify w Tamgałach | Dla podróżujących samochodem terenowym lub z lokalną ekipą |
AŁŻIR – trudna historia poza stolicą
Zwiedzanie Kazachstanu warto uzupełnić o miejsce pamięci AŁŻIR, położone na obrzeżach Astany, w miejscowości Akmola. Był to radziecki obóz dla kobiet uznanych za żony „zdrajców ojczyzny”. Przetrzymywano tam ponad 18 tysięcy więźniarek, w tym Polki. Dzisiejsze muzeum pokazuje warunki życia więźniarek, transporty i system represji.
Wizyta nie jest rozrywką, ale pozwala lepiej zrozumieć radzieckie dziedzictwo Kazachstanu. Warto zaplanować ją z szacunkiem i przeznaczyć na spokojne zapoznanie się z ekspozycją, zamiast traktować jako szybki przystanek między atrakcjami.
Jak przygotować się do podróży?
Największym błędem jest próba połączenia zbyt wielu odległych regionów w krótkim planie. Lot między Astaną a Ałmaty może oszczędzić wiele godzin, natomiast pociągi są przydatne na wybranych trasach między dużymi miastami. Do kanionów, jezior i parków narodowych często potrzebny jest samochód terenowy, kierowca albo lokalny przewodnik.
Przed wyjazdem przydadzą się następujące informacje:
- Wjazd – według aktualnych informacji obywatele Polski mogą wjechać do Kazachstanu bez wizy na pobyt do 30 dni. Przed podróżą sprawdź bieżące komunikaty polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych i wymagany termin ważności paszportu.
- Termin – wiosna i jesień zwykle zapewniają bardziej sprzyjające warunki do zwiedzania niż środek lata lub bardzo mroźna zima. W górach pogoda może zmienić się szybko.
- Waluta – płaci się tenge. W większych miastach działają bankomaty i płatności kartą są częstsze, ale poza nimi przydaje się gotówka.
- Język – językiem państwowym jest kazachski, a rosyjski pozostaje szeroko używany. Angielski jest łatwiej dostępny w hotelach i miejscach turystycznych niż w małych miejscowościach.
- Jedzenie – warto spróbować beszbarmaku, mant, lepioszki i innych dań kuchni kazachskiej. W mniejszych miejscowościach wybór potraw bezmięsnych może być ograniczony.
Na wyjazd w teren spakuj rzeczy dopasowane do zmiennej pogody:
- warstwową odzież, polar lub lekką kurtkę przeciwdeszczową,
- wygodne buty z podeszwą o dobrej przyczepności,
- krem z filtrem UV, nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne,
- podstawową apteczkę, leki przyjmowane na stałe i zapas wody.
W mieście łatwiej zaplanować samodzielne zwiedzanie, natomiast wyprawy do Kaindy, Kolsai, Kanionu Szaryńskiego czy Ałtyn-Emel wymagają większej rezerwy czasowej. Kazachstan najlepiej poznaje się wtedy, gdy nie próbuje się pokonać całego kraju w kilka dni. Na krótki urlop wybierz Astanę albo Ałmaty, a na dłuższą podróż połącz miejską architekturę z kilkoma dniami wśród gór, kanionów i stepów.
