Góry Stołowe to jedne z najbardziej niezwykłych gór w Polsce – płaskie piaskowcowe wierzchowiny, skalne labirynty i krótkie, urozmaicone szlaki sprawiają, że dobrze odnajdą się tu zarówno doświadczeni turyści, jak i rodziny z dziećmi. Najważniejsze miejsca to Szczeliniec Wielki, Błędne Skały i Skalne Grzyby, a po czeskiej stronie także Skalne Miasto Adršpach.
Pasmo leży w Sudetach Środkowych, na pograniczu Polski i Czech. Jego charakterystyczna budowa powstała z poziomo ułożonych warstw piaskowca, które erozja wyrzeźbiła w baszty, grzyby, szczeliny i naturalne przejścia. Polska część jest chroniona przez Park Narodowy Gór Stołowych, utworzony w 1993 roku.
[
Co zobaczyć w Górach Stołowych?
Na pierwszy wyjazd najlepiej wybrać najbardziej charakterystyczne atrakcje, a czas przeznaczony na mniej zatłoczone szlaki i miejscowości zostawić na drugi dzień. Poniższe zestawienie ułatwia dopasowanie trasy do kondycji, wieku uczestników i dostępnego czasu:
| Atrakcja | Trudność | Czas zwiedzania | Płatne |
|---|---|---|---|
| Szczeliniec Wielki | łatwa, dużo schodów | około 2–3 godz. | trasa na wierzchowinie w sezonie |
| Błędne Skały | łatwa, wąskie przejścia | około 40–60 min | trasa w sezonie |
| Skalne Grzyby | łatwa | około 2–3 godz. | nie |
| Adršpach | łatwa, dłuższa trasa | pół dnia lub cały dzień | tak |
Szczeliniec Wielki – najwyższy szczyt pasma
Szczeliniec Wielki ma 919 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem Gór Stołowych, a także należy do Korony Gór Polski. Najpopularniejszy szlak rozpoczyna się w Karłowie. Podejście prowadzi po kamiennych schodach, których jest około 665, dlatego trasa nie wymaga dużej kondycji, ale może być męcząca dla małych dzieci.
Na szczycie czekają punkty widokowe, schronisko PTTK „Na Szczelińcu” oraz skalny labirynt z formacjami o nazwach takich jak Małpolud, Wielbłąd, Kwoka czy Fotel Pradziada. Wąskie przejścia i głębokie szczeliny tworzą trasę zupełnie inną niż klasyczne wejście na górski szczyt. Wózek dziecięcy nie sprawdzi się na schodach ani w labiryncie.
W sezonie wejście na udostępnioną trasę może być płatne, a zasady sprzedaży biletów zmieniają się zależnie od okresu. Przed wyjazdem sprawdź informacje na stronie Parku Narodowego Gór Stołowych i, jeśli jest dostępna sprzedaż internetowa, kup bilet wcześniej. W weekendy warto być w Karłowie przed godziną 9, ponieważ później szybko zapełniają się parkingi i szlak.
Błędne Skały – skalny labirynt
Błędne Skały to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zakątków parku. Na obszarze około 22 ha znajdują się piaskowcowe bloki osiągające miejscami około 11 metrów wysokości. Ścieżka prowadzi między skałami, przez tunele, zaułki i bardzo wąskie szczeliny. Zwiedzanie odbywa się po trasie jednokierunkowej.
Przejście samego labiryntu zwykle zajmuje około godziny, choć kolejki i postoje mogą wydłużyć spacer. Z górnego parkingu do wejścia jest blisko, natomiast z dolnego parkingu trzeba doliczyć dłuższe podejście. W sezonie obowiązują określone godziny wjazdu na górny parking, opłaty i limity odwiedzających. Bilet oraz zasady rezerwacji sprawdź przed przyjazdem na oficjalnej stronie parku, ponieważ nie należy zakładać, że wejściówkę zawsze kupisz bezpośrednio przy wejściu.
Błędne Skały są ciekawą atrakcją dla starszych dzieci, ale nie dla wózków. W niektórych miejscach trzeba się schylić lub przecisnąć między skałami. Przy wilgotnej pogodzie drewniane kładki i piaskowiec mogą być śliskie.
Skalne Grzyby – spokojniejsza alternatywa
Skalne Grzyby tworzą grupę fantazyjnych piaskowcowych formacji rozrzuconych w lesie, mniej więcej na wysokości 680–700 m n.p.m. Można tu zobaczyć skały przypominające grzyby, baszty, bramy, Głowę Lamy czy Skalny Mur. Szlak jest łagodny i zwykle znacznie spokojniejszy niż Szczeliniec oraz Błędne Skały.
To dobry wybór dla osób, które chcą spacerować bez tłumu, a także dla rodzin z dziećmi. Warto wybrać pętlę edukacyjną z Batorówka lub trasę od strony Batorowa. Formacje są rozproszone, więc spacer ma bardziej leśny charakter i nie oferuje tylu rozległych panoram co Szczeliniec.
Fort Karola, Radkowskie Skały i inne miejsca
Fort Karola to pozostałość XVIII-wiecznej pruskiej fortyfikacji na górze Ptak. Zachowały się fragmenty murów, ale największą nagrodą za krótki spacer jest widok na Szczeliniec Wielki. Do ruin można dojść w około 10 minut z okolic Lisiej Przełęczy.
Radkowskie Skały są kolejną propozycją dla osób szukających ciszy. Skaliste baszty, mchy, leśne przejścia i punkty widokowe znajdują się w pobliżu Szosy Stu Zakrętów. W okolicy można też odwiedzić Radków, Zalew Radkowski oraz platformę widokową na Guzowatej.
W planie warto uwzględnić także Kaplicę Czaszek w Czermnej, Wambierzyce z bazyliką i kalwarią oraz uzdrowiska Kudowa-Zdrój i Duszniki-Zdrój. Kaplica Czaszek jest obiektem o szczególnym charakterze. Jej zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, a wnętrze nie jest dobrym wyborem dla bardzo małych dzieci ani osób wrażliwych na widok ludzkich szczątków.
Gdzie spać i jak poruszać się po regionie?
Samochód ułatwia dotarcie do rozproszonych atrakcji, ale wyjazd bez auta również jest możliwy. Pociągi docierają między innymi do Kudowy-Zdroju i Dusznik-Zdroju, a w sezonie działają lokalne busy. Rozkłady i zasady kursowania mogą się zmieniać, dlatego sprawdź je przed podróżą.
Najczęściej wybierane bazy noclegowe mają różne zalety:
- Kudowa-Zdrój – największa baza noclegowa, restauracje, sklepy, park zdrojowy, pijalnia wód i dodatkowe atrakcje na deszczowy dzień.
- Karłów – bliskość Szczelińca Wielkiego i wygodny start na najpopularniejsze szlaki.
- Radków – spokojniejsza atmosfera, dostęp do Radkowskich Skał, Skalnych Grzybów i Zalewu Radkowskiego.
- Pasterka – kameralna lokalizacja dla osób, które chcą nocować bliżej szlaków i schroniskowego klimatu.
Szosa Stu Zakrętów łączy Kudowę-Zdrój z Radkowem i prowadzi w pobliżu wielu atrakcji. Jest malownicza, ale miejscami kręta i wąska. Zimą oraz przy intensywnych opadach sprawdź aktualne warunki przejazdu.
Jak zaplanować wycieczkę?
Przy jednym dniu nie próbuj odwiedzić wszystkich atrakcji. Najlepiej wybrać jeden główny labirynt skalny i połączyć go z krótszym spacerem lub zwiedzaniem uzdrowiska.
- Jeden dzień – rano wybierz Szczeliniec Wielki z Karłowa, przejdź przez skalny labirynt i odpocznij przy schronisku. Po południu możesz pojechać do Fortu Karola albo na spacer po Kudowie-Zdroju.
- Weekend – pierwszego dnia odwiedź Szczeliniec Wielki i Fort Karola, a drugiego Błędne Skały. Jeśli chcesz spokojniejszej trasy, zamień Fort Karola na Skalne Grzyby lub Radkowskie Skały.
- Trzy lub więcej dni – przeznacz osobny dzień na czeską stronę, a pozostały czas na Kudowę-Zdrój, Kaplicę Czaszek, Duszniki-Zdrój, Wambierzyce albo mniej popularne szlaki w rejonie Narożnika.
Największy ruch panuje na Szczelińcu, przy Błędnych Skałach i w Adršpachu. Przyjedź przed 9 rano, wybierz dzień poza weekendem albo zaplanuj Skalne Grzyby, Radkowskie Skały i Broumovské stěny. Przed wyjściem pobierz mapę offline, na przykład w aplikacji mapy.cz, i sprawdź komunikaty parku dotyczące biletów, parkingów oraz zamknięć tras.
Co zobaczyć po czeskiej stronie?
Góry Stołowe nie kończą się na granicy. Po stronie czeskiej warto odwiedzić Skalne Miasto Adršpach, czyli rozległy labirynt piaskowcowych wież, bram i wąwozów. Trasa jest efektowna, ale popularna, dlatego w sezonie bilety wstępu i parking najlepiej zarezerwować online na oficjalnej stronie atrakcji. To osobny system sprzedaży, niezależny od biletów Parku Narodowego Gór Stołowych w Polsce.
Spokojniejszą alternatywą są Teplickie Skały, a dla osób szukających mniej zatłoczonych szlaków – Broumovské stěny. Wstęp na część czeskich szlaków jest bezpłatny, lecz parkingi i wybrane atrakcje mogą być płatne. Przed przekroczeniem granicy sprawdź zasady parkowania oraz aktualne godziny otwarcia.
Co spakować na szlak?
Trasy nie są wysokogórskie, ale kamienne schody, wilgotny piaskowiec i wąskie przejścia wymagają stabilnego obuwia. Przed wyjściem sprawdź prognozę, komunikaty parku i dostępność biletów. Na krótszą wycieczkę zabierz:
- buty trekkingowe z przyczepną podeszwą,
- kurtkę przeciwdeszczową i dodatkową warstwę odzieży,
- wodę oraz przekąski, szczególnie na mniej uczęszczane szlaki,
- papierową mapę lub naładowany telefon z mapą offline,
- małą apteczkę, powerbank i podstawowe środki ochrony przed słońcem.
Zimą przydadzą się raczki turystyczne, ponieważ schody i kładki na Szczelińcu mogą być oblodzone. Duży plecak utrudnia przejście przez Błędne Skały. Z psem można poruszać się tylko tam, gdzie zezwalają na to aktualne przepisy parku i regulamin konkretnej trasy. Na obszarach ochrony ścisłej obowiązują dodatkowe ograniczenia.
Czy warto odwiedzić Góry Stołowe?
Tak, szczególnie jeśli szukasz gór z krótkimi, różnorodnymi trasami. W ciągu jednego weekendu można połączyć skalne labirynty, punkty widokowe, uzdrowiska i czeskie atrakcje. Najprostszy plan to Szczeliniec Wielki, Błędne Skały i Skalne Grzyby, a przy dłuższym pobycie także Adršpach oraz spokojniejsze Radkowskie Skały.
Informacje o biletach, rezerwacjach, godzinach otwarcia i zasadach wjazdu na parkingi mogą zmieniać się sezonowo. Przed wyjazdem sprawdź aktualne komunikaty Parku Narodowego Gór Stołowych oraz zarządców atrakcji po czeskiej stronie.
