Goerlitz – co zobaczyć? Najciekawsze atrakcje miasta

Görlitz to jeden z najciekawszych celów jednodniowej wycieczki przy polskiej granicy. Miasto zachowało około 4000 zabytków, łączy gotyckie, renesansowe, barokowe i secesyjne budynki, a dzięki lokacjom filmowym zyskało przydomek Görliwood. Najlepiej podzielić zwiedzanie na dwie części: historyczne centrum oraz atrakcje przyrodnicze poza starówką.

Dlaczego warto odwiedzić Görlitz?

Görlitz leży nad Nysą Łużycką, naprzeciwko polskiego Zgorzelca. Oba miasta tworzą dziś Europa-Miasto Görlitz-Zgorzelec, a granicę można przekroczyć pieszo przez Most Staromiejski. To wyjątkowy przykład współpracy dwóch części dawnego organizmu miejskiego, rozdzielonych po 1945 roku.

Görlitz uniknęło poważnych zniszczeń wojennych, dlatego jego zabudowa zachowała autentyczny charakter. Na stosunkowo niewielkim obszarze można oglądać kamienice z wielu epok, dawne domy kupieckie, wieże obronne i kościoły. Miasto jest też znane jako Görliwood. Jego ulice i budynki pojawiły się w ponad 100 produkcjach, między innymi w filmach Grand Budapest Hotel, Lektor, Złodziejka książek i Bękarty wojny.

Stare Miasto – co zobaczyć na Untermarkt i Obermarkt?

Zwiedzanie najlepiej rozpocząć od Mostu Staromiejskiego. Po przejściu ze Zgorzelca szybko dotrzesz do kościoła św. Piotra i Pawła oraz Rynku Dolnego, czyli Untermarkt. Stąd łatwo przejść ulicą Brüderstraße na Rynek Górny – Obermarkt.

Untermarkt otaczają bogato zdobione kamienice renesansowe i barokowe. Plac przez stulecia był centrum handlu, dlatego właśnie tutaj najlepiej widać związek Görlitz z kupiecką przeszłością i szlakiem Via Regia. Najważniejsze punkty przy Rynku Dolnym to:

• Ratusz i Wieża Ratuszowa – przy reprezentacyjnych schodach stoi XVI-wieczny posąg Temidy bez opaski na oczach. Wieżę można zwiedzać z przewodnikiem, ale godziny wejść zmieniają się sezonowo, więc przed wizytą trzeba sprawdzić aktualny harmonogram.
• Waga Miejska – budynek przy Untermarkt 14 przypomina o czasach, gdy ważono tu towary przywożone przez kupców.
• Ratsapotheke – dawna apteka ratuszowa przyciąga zegarem słonecznym Zachariasa Scultetusa z 1550 roku.
• Fontanna Neptuna – barokowy akcent po południowej stronie placu.
• Łuk Szeptów – portal przy Untermarkt 22 z nietypową akustyką. Szept wypowiedziany w jednym miejscu można usłyszeć po przeciwnej stronie łuku.
• Schönhof – najstarszy mieszczański dom w Görlitz, w którym działa Muzeum Śląskie.

Szczególną uwagę zwróć na tak zwane domy halowe. Były to kamienice łączące funkcję mieszkalną, handlową i reprezentacyjną. Wysoka hala z szerokim wjazdem pozwalała kupcom wprowadzać wozy bezpośrednio do wnętrza budynku, prezentować towary i prowadzić interesy niezależnie od pogody. Zachowane domy halowe są świadectwem dawnego bogactwa Görlitz. Większość pozostaje własnością prywatną, ale Schönhof można zwiedzać jako muzeum. Ciekawym przykładem jest także budynek przy Brüderstraße 9.

Przy Rynku Dolnym zobaczysz również Stary i Nowy Ratusz. Fasada Nowego Ratusza, ukończonego w 1903 roku, została ozdobiona herbami sześciu miast Górnołużyckiego Związku Sześciu Miast. Jeśli masz więcej czasu, wejdź na jedną z miejskich wież. Wieża Ratuszowa oferuje szeroką panoramę Görlitz i Zgorzelca, a na taras prowadzi 191 schodów.

Obermarkt, czyli Rynek Górny, jest większy i bardziej reprezentacyjny. Otaczają go kamienice z różnych epok, a plac regularnie gości wydarzenia kulturalne, w tym Śląski Jarmark Bożonarodzeniowy i festiwal teatrów ulicznych ViaThea. Przy rynku znajduje się kościół Świętej Trójcy z cennym ołtarzem Złota Maria.

W zachodniej części Obermarkt stoi Wieża Reichenbach. Dawna wieża obronna ma około 51 metrów wysokości, a na jej szczyt prowadzi 165 schodów. W środku działa ekspozycja dotycząca historii fortyfikacji, dostępna także w języku polskim. Niedaleko zobaczysz barbakan Kaisertrutz oraz potężną Grubą Wieżę, której mury mają miejscami ponad 5 metrów grubości.

Najważniejsze zabytki poza rynkami

W drodze z Mostu Staromiejskiego na Untermarkt warto wejść do kościoła św. Piotra i Pawła. To największy kościół halowy Saksonii. Jego późnogotyckie wnętrze wyróżniają wysokie sklepienia, kamienne filary i tak zwane organy słoneczne, których piszczałki układają się w kształt promieni.

Poza ścisłym centrum znajduje się Synagoga w Görlitz, zbudowana w 1911 roku. Dziś działa tu Forum Kultury Synagoga, poświęcone historii lokalnej społeczności żydowskiej i dialogowi między kulturami. Warto też odwiedzić Święty Grób – średniowieczny kompleks będący repliką Grobu Pańskiego z Jerozolimy.

Miłośnicy muzeów mogą wybrać Muzeum Śląskie w Schönhof, Muzeum Historii i Kultury w Domu Barokowym albo Muzeum Przyrodnicze im. Senckenberga. To ostatnie, położone przy Grubej Wieży, dobrze sprawdza się podczas rodzinnej wizyty, ponieważ prezentuje między innymi faunę Łużyc oraz tropikalną część z rybami, płazami i gadami.

Görliwood – śladami filmowych hitów

Filmowcy wybierają Görlitz przede wszystkim ze względu na zachowaną, różnorodną architekturę. Jedna ulica może zastąpić kilka europejskich miast, a zabytkowe place nie wymagają rozbudowanej scenografii. Görlitz odgrywało już między innymi Paryż, Berlin i Wiedeń.

Najbardziej rozpoznawalną lokacją jest secesyjny Kaufhaus Görlitz, którego wnętrze wykorzystano w Grand Budapest Hotel. Film otrzymał cztery Oscary, w tym nagrodę za scenografię. W mieście powstawały także sceny do Lektora, Bękartów wojny i Złodziejki książek. Jeśli interesuje Cię filmowa strona miasta, poszukaj trasy Walk of Görliwood albo wybierz spacer z przewodnikiem po lokacjach.

Landeskrone i Berzdorfer See – atrakcje poza centrum

Na zwiedzanie starówki wystarczy dzień, ale na poznanie okolic Görlitz warto przeznaczyć cały weekend. Do miejsc położonych poza centrum trzeba doliczyć czas na dojazd, za to pozwalają odpocząć od miejskiej zabudowy.

• Landeskrone – wygasły wulkan o wysokości około 420 m n.p.m. Na szczyt prowadzą łatwe trasy spacerowe, a z góry widać Görlitz, Berzdorfer See i pogranicze polsko-niemiecko-czeskie. W pobliże można dojechać tramwajem.
• Berzdorfer See – sztuczne jezioro powstałe na terenie dawnej kopalni. Znajdziesz tu plaże, ścieżki rowerowe, miejsca do kąpieli i infrastrukturę dla osób uprawiających sporty wodne.
• Trasa wokół jeziora – dobry wybór dla rowerzystów i rodzin. Płaski teren oraz liczne miejsca odpoczynku ułatwiają zaplanowanie spokojnej wycieczki.
• Park Miejski – propozycja bliżej centrum, z zielenią, ogrodem różanym i przestrzenią do odpoczynku po intensywnym zwiedzaniu.

Landeskrone i Berzdorfer See najlepiej połączyć przy dobrej pogodzie. W chłodniejszy lub deszczowy dzień korzystniejszy będzie wybór muzeum, kościoła albo filmowego spaceru po centrum.

Görlitz z dziećmi

Najbardziej uniwersalną atrakcją dla rodzin jest kameralne Zoo Görlitz, położone niedaleko dworca. Ogród pokazuje około 100 gatunków zwierząt i stawia na bezpośredni kontakt z edukacją przyrodniczą. Dzieci mogą też skorzystać z tematycznych placów zabaw, a w części poświęconej Azji Centralnej zobaczyć między innymi pandy rude i wielbłądy.

Dobrym uzupełnieniem wizyty jest Muzeum Przyrodnicze im. Senckenberga. W centrum miasta działają też place zabaw, w tym konstrukcje inspirowane średniowiecznym zamkiem. W cieplejszych miesiącach rodzinny plan można rozszerzyć o rowerową trasę nad Berzdorfer See.

Jak zaplanować zwiedzanie Görlitz?

Na jednodniową wizytę wybierz przede wszystkim Stare Miasto. Taka trasa pozwala zobaczyć najważniejsze punkty bez ciągłego korzystania z transportu:

1. Rozpocznij na Moście Staromiejskim po stronie Zgorzelca i obejrzyj kościół św. Piotra i Pawła.
2. Przejdź na Untermarkt, zwracając uwagę na Ratusz, Wagę Miejską, Schönhof, Łuk Szeptów i domy halowe.
3. Ulicą Brüderstraße przejdź na Obermarkt, a po drodze oglądaj fasady dawnych kamienic kupieckich.
4. Wybierz jedną wieżę widokową, Muzeum Śląskie albo Muzeum Historii i Kultury, zależnie od pogody i zainteresowań.
5. Zakończ spacer przy Grubej Wieży, Kaufhaus Görlitz lub w Parku Miejskim.

Jeśli masz drugi dzień, przeznacz go na Zoo, Landeskrone albo Berzdorfer See. Nie warto próbować łączyć wszystkich tych miejsc z dokładnym zwiedzaniem starówki, bo stracisz czas na dojazdy i pośpiech.

Praktyczne informacje – dojazd, parkingi i płatności

Ze Zgorzelca do Görlitz można przejść pieszo przez Most Staromiejski albo skorzystać z krótkiego połączenia kolejowego. Przejazd pociągiem na odcinku Zgorzelec–Görlitz jest bezpłatny w ramach współpracy obu miast. Podróż trwa zaledwie kilka minut. Jeśli jedziesz z wózkiem, sprawdź wcześniej, z którego wyjścia na dworcu można skorzystać bez schodów.

Zabierz euro w gotówce. W mniejszych kawiarniach, sklepach i lokalach płatność kartą może nie być dostępna, a liczba bankomatów w centrum jest ograniczona. Parkingi są zwykle płatne, a przy parkomatach często przydają się monety. Warto zostawić samochód poza ścisłą starówką i przejść ostatni odcinek pieszo.

Görlitz najlepiej zwiedzać pieszo, szczególnie w obrębie Starego Miasta. Przed wejściem do wież, muzeów i wybranych obiektów sprawdź aktualne godziny otwarcia, ponieważ mogą zmieniać się w zależności od sezonu. Jeśli zależy Ci na kontekście historycznym albo zwiedzaniu w języku polskim, informacje o przewodnikach uzyskasz w punkcie informacji turystycznej przy Obermarkt 32.

Na szybki wypad wystarczy historyczne centrum, a na pełniejszy weekend warto dodać jeden dzień na naturę lub rodzinne atrakcje. Najważniejsze, by zaplanować trasę między starówką a okolicami świadomie i mieć przy sobie gotówkę.